Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί αρκετά και στη χώρα μας
το δρομικό κίνημα. Όλο και περισσότερος κόσμος τρέχει σε δρόμους, πάρκα και
στίβους, ενώ οι αγώνες τρεξίματος ξεφυτρώνουν παντού σε κάθε γωνιά της Ελλάδος.
Μέχρι εδώ όλα καλά θα έλεγε κανείς. Ωστόσο υπάρχει ένα πρόβλημα, κατά την προσωπική μου άποψη, που έχει να κάνει με το μαραθώνιο. Πλέον γίνονται τόσο πολλοί μαραθώνιοι και συμμετέχουν-τερματίζουν τόσοι πολλοί δρομείς κάθε χρόνο, που θα μπορούσε να πει κανείς πως ο μαραθώνιος είναι ένα αγώνισμα για μαζικό αθλητισμό, δηλαδή απευθύνεται σε όλους. Το ενδιαφέρον για αυτό το αγώνισμα πυροδοτείται από πάμπολλες προσωπικές ιστορίες δρομέων, γεμάτες συναίσθημα και υπερθετικούς χαρακτηρισμούς, όπως αυτή, που είναι από τις πλέον γνωστές. Δημιουργείται η εντύπωση πως ο οποιοσδήποτε σχεδόν, με κάποια προετοιμασία, μπορεί να τρέξει σε ένα μαραθώνιο και να δοκιμάσει τις έντονες συγκινήσεις του. Δυστυχώς αυτό είναι μία ψευδαίσθηση, που μπορεί να οδηγήσει σε πολύ άσχημα αποτελέσματα για έναν ερασιτέχνη δρομέα, τα οποία ξεκινάνε από έναν απλό τραυματισμό και φτάνουν μέχρι την καρδιακή προσβολή. Θα εξηγήσω παρακάτω γιατί.
Ας το πάρουμε από την αρχή: ο μαραθώνιος είναι ένα αγώνισμα. Όπως κάθε αγώνισμα, έχει συγκεκριμένες τεχνικές και απαιτήσεις. Δεν τρέχεται σε χαλαρό ρυθμό, αλλά στο λεγόμενο ρυθμό μαραθωνίου, που είναι ένας ρυθμός περίπου στα 30 δευτερόλεπτα πιο αργός από τον αντίστοιχο ρυθμό σε έναν αγώνα 5 χιλιομέτρων. Ένας μέσος ερασιτέχνης δρομέας χωρίς υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό του τρέχει τα 5 χιλιόμετρα σε 25 με 30 λεπτά. Αυτό σημαίνει ότι για το μαραθώνιο χρειάζεται το μέγιστο 4μιση ώρες. Για να αποκτήσει κανείς την αντοχή να τρέξει σε αυτό το ρυθμό για τόση ώρα, πρέπει να τρέχει για πολλά χρόνια, αυξάνοντας προοδευτικά τις αποστάσεις που τρέχει, να ακολουθήσει ένα πρόγραμμα προετοιμασίας με αρκετά χιλιόμετρα σε εβδομαδιαία βάση και, κυρίως, να του αρέσει το τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων.
Όλα αυτά πράγματι ισχύουν για αρκετούς μαραθωνοδρόμους. Υπάρχουν όμως και αρκετοί άλλοι δρομείς στους οποίους δημιουργείται αυτή η ψευδαίσθηση που ανέφερα προηγουμένως. Αυτοί μπορούν να χωριστούν στις παρακάτω κατηγορίες:
1) Δρομείς που τρέχουν ένα με δύο χρόνια και ξαφνικά αποφασίζουν να τρέξουν ένα μαραθώνιο. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως να τερματίζουν μετά κόπων και βασάνων σε πάνω από 5 ή 6 ακόμα και 7 ώρες, αν δεν τραυματιστούν προηγουμένως βέβαια. Αυτό που δεν καταλαβαίνουν είναι ότι σημασία έχει να τρέξεις ένα μαραθώνιο και όχι απλά να τερματίσεις όπως όπως. Αν αυτό ακούγεται λάθος - μα τι λες θα πούνε κάποιοι, σημασία έχει η συμμετοχή και ο τερματισμός, θυμίζω ότι ο μαραθώνιος είναι αγώνισμα και έχει τις απαιτήσεις του. Θα χρησιμοποιήσω ένα παράδειγμα για να γίνω πιο ξεκάθαρος. Ας υποθέσουμε ότι τρέχει κάποιος σε έναν αγώνα 100 μέτρων. Με το που ξεκινά ο αγώνας, όλοι τρέχουν στο 100% της ταχύτητάς τους εκτός από αυτόν, που τρέχει εντελώς χαλαρά και τερματίζει σε ένα λεπτό. Εσείς θα λέγατε μπράβο σε έναν τέτοιο αθλητή για το ότι τερμάτισε; Ή σε κάποιον που πάει για μπάσκετ στο γήπεδο της γειτονιάς του και είναι τόσο άσχετος που δεν μπορεί καν να στείλει τη μπάλα στο καλάθι; Ε λοιπόν όχι, αν δεν φτάσεις σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο, καλύτερα να μην κατέβεις.
2) Δρομείς που τρέχουν χρόνια, αλλά σε σαφώς μικρότερες αποστάσεις, το πολύ μέχρι 10 χιλιόμετρα, και αποφασίζουν να τρέξουν σε ένα μαραθώνιο. Αυτοί είναι λίγο καλύτερα από τους προηγούμενους, αλλά και εδώ χρειάζεται προοδευτική άνοδος των χιλιομέτρων και της έντασης των προπονήσεων. Συμμετοχή σε κάποιους ημιμαραθωνίους επίσης πριν το μαραθώνιο. Πόσοι άραγε το κάνουν;
3) Δρομείς που ανακάλυψαν πόσο τους αρέσει το τρέξιμο αφού έχουν περάσαν κάποια δυσκολία στη ζωή τους και θέλουν να αποδείξουν στον εαυτό τους και τον περίγυρό τους ότι πλέον έχουν αλλάξει, όπως πρώην καπνιστές ή άνθρωποι που έχουν περάσει καρκίνο ή κάποιο καρδιακό επεισόδιο. Δυστυχώς εδώ τα πράγματα μπορούν να γίνουν πολύ επικίνδυνα και πράγματι υπάρχουν περιπτώσεις τέτοιων ανθρώπων που κατέληξαν κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από έναν αγώνα. Ο μαραθώνιος είναι ένα αγώνισμα που προκαλεί μεγάλη καταπόνηση στο μυϊκό και σκελετικό σύστημα, αλλά πάνω απ'όλα καταπονεί πολύ την καρδιά. Ωστόσο, προκειμένου να ζήσουν τις έντονες συγκινήσεις που διαβάζουν στις διάφορες περιγραφές, πολλοί βάζουν σε κίνδυνο την υγεία τους. Και σχεδόν κανείς δεν φαίνεται να έχει πρόβλημα με αυτό! Ένας καρδιολόγος μάλιστα αναφέρει ότι "ακόμη κι ένας κατά τ'άλλα ασυμπτωματικός αθλητής μέσης ηλικίας, στη διάρκεια του αγώνα αναπτύσσει ένα βιοχημικό προφίλ ευνοϊκό στις θρομβώσεις και στα οξέα στεφανιαία επεισόδια" (εδώ), ωστόσο αυτό που προτείνει δεν είναι π.χ. να γίνονται υποχρεωτικά λεπτομερείς ιατρικοί έλεγχοι σε όσους θέλουν να τρέξουν μαραθώνιο, αλλά να παίρνουν ασπιρίνη πριν τον αγώνα! Φανταστείτε δηλαδή να πάτε σε ένα γιατρό και να του πείτε ότι θα κάνετε κάτι τόσο έντονο, ώστε μπορεί να κάνετε θρόμβους και να πάθετε καρδιακό επεισόδιο, και να σας πει "κανένα πρόβλημα, πάρε μια ασπιρίνη πριν"... Αν είναι για μαραθώνιο όμως, τι να κάνουμε, να χάσουμε τη δόξα του τερματισμού; Φυσικά ναι, θα απαντούσα εγώ, αν είναι να κινδυνεύσω να χάσω τη ζωή μου.
Αυτοί που ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες, δυστυχώς αποτελούν ένα μεγάλο ποσοστό αυτών που τρέχουν στους διάφορους μαραθωνίους. Μας αρέσει δεν μας αρέσει, ο μαραθώνιος έχει απαιτήσεις που χρειάζονται χρόνια για να ανταπεξέλθει κάποιος σε αυτές και δεν είναι κατάλληλος για μαζικό αθλητισμό. Ας το καταλάβουν επιτέλους οι διοργανωτές τέτοιων αγώνων και να μην αφήνουν να δηλώνει συμμετοχή ο οποιοσδήποτε χωρίς κανέναν έλεγχο.
Και κάτι ακόμα... Ακόμα και αυτοί που είναι επαρκώς προπονημένοι για μαραθώνιο, πολλές φορές κατά τη διάρκεια του αγώνα έχουν κάποιο τραυματισμό ή απλά ξεμένουν από δυνάμεις. Τι κάνουν όμως; Αντί να εγκαταλείψουν, συνεχίζουν με κάθε κόστος μέχρι τον τερματισμό. Θυμάμαι είχα διαβάσει την περιγραφή μιας αθλήτριας που είχε φρικτούς πόνους στο πόδι, αλλά κατάφερε να τερματίσει. Τελικά όπως αποδείχθηκε αργότερα, είχε πάθει εξάρθρωση ισχίου. Με άλλα λόγια, μπορεί να έμενε ακόμα και ανάπηρη! Τα σχόλια κάτω από το άρθρο όμως ήταν όλα διθυραμβικά. Το ξαναλέω λοιπόν: ο μαραθώνιος είναι αγώνισμα με συγκεκριμένες απαιτήσεις, αν δεν μπορείς ή δεν κατεβαίνεις καθόλου ή σταματάς. Τι να κάνουμε, έτσι είναι οι αγώνες. Στο κάτω κάτω, τόσοι αγώνες γίνονται, δεν χάθηκε ο κόσμος αν μερικοί πάνε στραβά.
Πάνω απ'όλα είναι η υγεία. Τουλάχιστον, όταν μιλάμε για μαζικό αθλητισμό. Διότι υπάρχουν και κάποιοι "τρελοί", πολλοί μάλιστα, που έχουν τεράστιο πάθος με το τρέξιμο. Διαβάστε π.χ. ένα σύντομο απόσπασμα από το βιβλίο του δρομέα υπεραποστάσεων Ντιν Καρνάζη: "Στα δύο τελευταία μίλια της διαδρομής το κυριότερο ήταν η επιβίωση παρά το τρέξιμο. Απλά έσερνα τα βήματά μου, αφού με το ζόρι μπορούσα να σηκώσω τα πόδια μου." Και αυτό είναι ένα σχετικά ανώδυνο απόσπασμα. Αυτός όμως τουλάχιστον είναι παθιασμένος με το τρέξιμο και είναι διατεθειμένος να κάνει τα πάντα για αυτό. Η συντριπτική πλειοψηφία των ερασιτεχνών δρομέων όμως, για ποιο λόγο να διακινδυνεύει την υγεία του τρέχοντας μαραθώνιο;
Ας το πάρουμε από την αρχή: ο μαραθώνιος είναι ένα αγώνισμα. Όπως κάθε αγώνισμα, έχει συγκεκριμένες τεχνικές και απαιτήσεις. Δεν τρέχεται σε χαλαρό ρυθμό, αλλά στο λεγόμενο ρυθμό μαραθωνίου, που είναι ένας ρυθμός περίπου στα 30 δευτερόλεπτα πιο αργός από τον αντίστοιχο ρυθμό σε έναν αγώνα 5 χιλιομέτρων. Ένας μέσος ερασιτέχνης δρομέας χωρίς υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό του τρέχει τα 5 χιλιόμετρα σε 25 με 30 λεπτά. Αυτό σημαίνει ότι για το μαραθώνιο χρειάζεται το μέγιστο 4μιση ώρες. Για να αποκτήσει κανείς την αντοχή να τρέξει σε αυτό το ρυθμό για τόση ώρα, πρέπει να τρέχει για πολλά χρόνια, αυξάνοντας προοδευτικά τις αποστάσεις που τρέχει, να ακολουθήσει ένα πρόγραμμα προετοιμασίας με αρκετά χιλιόμετρα σε εβδομαδιαία βάση και, κυρίως, να του αρέσει το τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων.
Όλα αυτά πράγματι ισχύουν για αρκετούς μαραθωνοδρόμους. Υπάρχουν όμως και αρκετοί άλλοι δρομείς στους οποίους δημιουργείται αυτή η ψευδαίσθηση που ανέφερα προηγουμένως. Αυτοί μπορούν να χωριστούν στις παρακάτω κατηγορίες:
1) Δρομείς που τρέχουν ένα με δύο χρόνια και ξαφνικά αποφασίζουν να τρέξουν ένα μαραθώνιο. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως να τερματίζουν μετά κόπων και βασάνων σε πάνω από 5 ή 6 ακόμα και 7 ώρες, αν δεν τραυματιστούν προηγουμένως βέβαια. Αυτό που δεν καταλαβαίνουν είναι ότι σημασία έχει να τρέξεις ένα μαραθώνιο και όχι απλά να τερματίσεις όπως όπως. Αν αυτό ακούγεται λάθος - μα τι λες θα πούνε κάποιοι, σημασία έχει η συμμετοχή και ο τερματισμός, θυμίζω ότι ο μαραθώνιος είναι αγώνισμα και έχει τις απαιτήσεις του. Θα χρησιμοποιήσω ένα παράδειγμα για να γίνω πιο ξεκάθαρος. Ας υποθέσουμε ότι τρέχει κάποιος σε έναν αγώνα 100 μέτρων. Με το που ξεκινά ο αγώνας, όλοι τρέχουν στο 100% της ταχύτητάς τους εκτός από αυτόν, που τρέχει εντελώς χαλαρά και τερματίζει σε ένα λεπτό. Εσείς θα λέγατε μπράβο σε έναν τέτοιο αθλητή για το ότι τερμάτισε; Ή σε κάποιον που πάει για μπάσκετ στο γήπεδο της γειτονιάς του και είναι τόσο άσχετος που δεν μπορεί καν να στείλει τη μπάλα στο καλάθι; Ε λοιπόν όχι, αν δεν φτάσεις σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο, καλύτερα να μην κατέβεις.
2) Δρομείς που τρέχουν χρόνια, αλλά σε σαφώς μικρότερες αποστάσεις, το πολύ μέχρι 10 χιλιόμετρα, και αποφασίζουν να τρέξουν σε ένα μαραθώνιο. Αυτοί είναι λίγο καλύτερα από τους προηγούμενους, αλλά και εδώ χρειάζεται προοδευτική άνοδος των χιλιομέτρων και της έντασης των προπονήσεων. Συμμετοχή σε κάποιους ημιμαραθωνίους επίσης πριν το μαραθώνιο. Πόσοι άραγε το κάνουν;
3) Δρομείς που ανακάλυψαν πόσο τους αρέσει το τρέξιμο αφού έχουν περάσαν κάποια δυσκολία στη ζωή τους και θέλουν να αποδείξουν στον εαυτό τους και τον περίγυρό τους ότι πλέον έχουν αλλάξει, όπως πρώην καπνιστές ή άνθρωποι που έχουν περάσει καρκίνο ή κάποιο καρδιακό επεισόδιο. Δυστυχώς εδώ τα πράγματα μπορούν να γίνουν πολύ επικίνδυνα και πράγματι υπάρχουν περιπτώσεις τέτοιων ανθρώπων που κατέληξαν κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από έναν αγώνα. Ο μαραθώνιος είναι ένα αγώνισμα που προκαλεί μεγάλη καταπόνηση στο μυϊκό και σκελετικό σύστημα, αλλά πάνω απ'όλα καταπονεί πολύ την καρδιά. Ωστόσο, προκειμένου να ζήσουν τις έντονες συγκινήσεις που διαβάζουν στις διάφορες περιγραφές, πολλοί βάζουν σε κίνδυνο την υγεία τους. Και σχεδόν κανείς δεν φαίνεται να έχει πρόβλημα με αυτό! Ένας καρδιολόγος μάλιστα αναφέρει ότι "ακόμη κι ένας κατά τ'άλλα ασυμπτωματικός αθλητής μέσης ηλικίας, στη διάρκεια του αγώνα αναπτύσσει ένα βιοχημικό προφίλ ευνοϊκό στις θρομβώσεις και στα οξέα στεφανιαία επεισόδια" (εδώ), ωστόσο αυτό που προτείνει δεν είναι π.χ. να γίνονται υποχρεωτικά λεπτομερείς ιατρικοί έλεγχοι σε όσους θέλουν να τρέξουν μαραθώνιο, αλλά να παίρνουν ασπιρίνη πριν τον αγώνα! Φανταστείτε δηλαδή να πάτε σε ένα γιατρό και να του πείτε ότι θα κάνετε κάτι τόσο έντονο, ώστε μπορεί να κάνετε θρόμβους και να πάθετε καρδιακό επεισόδιο, και να σας πει "κανένα πρόβλημα, πάρε μια ασπιρίνη πριν"... Αν είναι για μαραθώνιο όμως, τι να κάνουμε, να χάσουμε τη δόξα του τερματισμού; Φυσικά ναι, θα απαντούσα εγώ, αν είναι να κινδυνεύσω να χάσω τη ζωή μου.
Αυτοί που ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες, δυστυχώς αποτελούν ένα μεγάλο ποσοστό αυτών που τρέχουν στους διάφορους μαραθωνίους. Μας αρέσει δεν μας αρέσει, ο μαραθώνιος έχει απαιτήσεις που χρειάζονται χρόνια για να ανταπεξέλθει κάποιος σε αυτές και δεν είναι κατάλληλος για μαζικό αθλητισμό. Ας το καταλάβουν επιτέλους οι διοργανωτές τέτοιων αγώνων και να μην αφήνουν να δηλώνει συμμετοχή ο οποιοσδήποτε χωρίς κανέναν έλεγχο.
Και κάτι ακόμα... Ακόμα και αυτοί που είναι επαρκώς προπονημένοι για μαραθώνιο, πολλές φορές κατά τη διάρκεια του αγώνα έχουν κάποιο τραυματισμό ή απλά ξεμένουν από δυνάμεις. Τι κάνουν όμως; Αντί να εγκαταλείψουν, συνεχίζουν με κάθε κόστος μέχρι τον τερματισμό. Θυμάμαι είχα διαβάσει την περιγραφή μιας αθλήτριας που είχε φρικτούς πόνους στο πόδι, αλλά κατάφερε να τερματίσει. Τελικά όπως αποδείχθηκε αργότερα, είχε πάθει εξάρθρωση ισχίου. Με άλλα λόγια, μπορεί να έμενε ακόμα και ανάπηρη! Τα σχόλια κάτω από το άρθρο όμως ήταν όλα διθυραμβικά. Το ξαναλέω λοιπόν: ο μαραθώνιος είναι αγώνισμα με συγκεκριμένες απαιτήσεις, αν δεν μπορείς ή δεν κατεβαίνεις καθόλου ή σταματάς. Τι να κάνουμε, έτσι είναι οι αγώνες. Στο κάτω κάτω, τόσοι αγώνες γίνονται, δεν χάθηκε ο κόσμος αν μερικοί πάνε στραβά.
Πάνω απ'όλα είναι η υγεία. Τουλάχιστον, όταν μιλάμε για μαζικό αθλητισμό. Διότι υπάρχουν και κάποιοι "τρελοί", πολλοί μάλιστα, που έχουν τεράστιο πάθος με το τρέξιμο. Διαβάστε π.χ. ένα σύντομο απόσπασμα από το βιβλίο του δρομέα υπεραποστάσεων Ντιν Καρνάζη: "Στα δύο τελευταία μίλια της διαδρομής το κυριότερο ήταν η επιβίωση παρά το τρέξιμο. Απλά έσερνα τα βήματά μου, αφού με το ζόρι μπορούσα να σηκώσω τα πόδια μου." Και αυτό είναι ένα σχετικά ανώδυνο απόσπασμα. Αυτός όμως τουλάχιστον είναι παθιασμένος με το τρέξιμο και είναι διατεθειμένος να κάνει τα πάντα για αυτό. Η συντριπτική πλειοψηφία των ερασιτεχνών δρομέων όμως, για ποιο λόγο να διακινδυνεύει την υγεία του τρέχοντας μαραθώνιο;
